- Strona główna
- » Blog
- » Przyczyny migreny – skąd...
Blog
Przyczyny migreny – skąd się bierze i co nasila napady bólu

Cisza. Zasłony zaciągnięte. Telefon wyciszony. Wszystko czeka.
Kiedy nadchodzi migrena, świat się zatrzymuje – choć z zewnątrz nic się nie zmienia. Nie ma gorączki, gipsu ani opatrunku. Jest tylko ból, który rozprasza myśli, odbiera mowę i zmusza do wycofania.
„A może klasztor? Może do partii?
Lecz tu czy tam – migrena.”
— Konstanty Ildefons Gałczyński
Ten cytat wraca do mnie częściej, niż bym chciała. Bo choć wypowiedziany półżartem, trafia w punkt. Migrena nie wybiera miejsca ani chwili. A kiedy próbujesz zrozumieć jej przyczyny, szybko okazuje się, że rzadko istnieje jedna prosta odpowiedź.
Migrena to coś więcej niż ból głowy. To choroba neurologiczna, która potrafi mocno dezorganizować codzienność.
W tym artykule przyjrzę się mechanizmom migreny i czynnikom, które mogą poprzedzać jej napady. Nie wszystko, co zdarza się przed bólem, musi go jednak wywoływać.
Co to jest właściwie migrena?
Migrena często kojarzy się z pulsującym bólem po jednej stronie głowy, nasilającym się przy ruchu. Nie każdy napad wygląda jednak tak samo. Bólowi mogą towarzyszyć nudności lub wymioty oraz nadwrażliwość na światło, dźwięki i zapachy, co potrafi wyłączyć z codziennych obowiązków.
Kryteria rozpoznania migreny określa Międzynarodowa Klasyfikacja Bólów Głowy (ICHD-3) [1].
U części osób występuje aura, czyli przemijające objawy neurologiczne [1]. Nowych zaburzeń widzenia, mowy lub czucia nie należy automatycznie uznawać za aurę. Jeśli pojawiają się nagle, wymagają pilnej pomocy medycznej.
Migrena występuje u kobiet około 2–3 razy częściej niż u mężczyzn [2]. Nierzadko zaczyna się już w dzieciństwie albo w okresie dojrzewania. U części osób napady z wiekiem stają się rzadsze lub ustępują, u innych migrena utrzymuje się także w starszym wieku [3]. Ma swoje cykle i swoje zasady – a mimo to potrafi je złamać.
Napad migreny może przebiegać etapami, obejmując fazę zwiastunów, aurę (jeśli występuje), fazę bólu i okres po napadzie [1]. Nie u każdej osoby występują wszystkie te etapy.

Rodzaje migreny – nie każda wygląda tak samo
Najczęściej wyróżnia się dwie postacie migreny opisane w klasyfikacji ICHD-3.
Migrena bez aury – najczęstsza. U dorosłych taki napad trwa zwykle od 4 do 72 godzin, jeśli leczenie nie przerwie go skutecznie. Ból może jednak na pewien czas ustąpić po przyjęciu leku, a następnie powrócić. Nie zawsze oznacza to nowy napad. U dzieci i młodzieży napady mogą trwać krócej, już od 2 godzin [1]. Ból często narasta, a towarzyszyć mu mogą nudności oraz nadwrażliwość na światło (fotofobia) i dźwięki (fonofobia). U części osób wcześniej pojawiają się zmęczenie, senność, rozdrażnienie lub zmiana apetytu. Są to możliwe objawy zwiastunowe, a nie aura.
Migrena z aurą – rzadsza. Przemijające zaburzenia widzenia, czucia lub mowy mogą pojawić się przed bólem albo już po jego rozpoczęciu. Zdarza się również aura bez następującego po niej bólu głowy.
U niektórych osób obie postacie występują naprzemiennie. Część kobiet doświadcza też napadów związanych z miesiączką, choć mogą one pojawiać się również w innych dniach cyklu.
U dzieci rozpoznaje się także migrenę brzuszną, zaliczaną do zespołów epizodycznych związanych z migreną. Charakteryzuje się ona nawracającymi napadami bólu brzucha, często z nudnościami i bladością, ale bez bólu głowy podczas tych epizodów. Rozpoznanie wymaga jednak wykluczenia innych przyczyn dolegliwości [1].
Rozpoznanie postaci migreny pomaga uporządkować objawy. Nie wyjaśnia jednak, dlaczego u jednych osób choroba się rozwija, a u innych nie.

Przyczyny migreny – dlaczego niektórzy chorują?
Migrena często występuje rodzinnie. Nie oznacza to jednak, że jeśli choruje na nią rodzic, zachoruje również dziecko. U większości osób nie odpowiada za nią jeden określony gen. Na podatność na migrenę wpływa wiele wariantów genetycznych oraz inne czynniki, których udział nadal jest badany [4].
Przez lata dominowała teoria naczyniowa, według której napad miał wynikać z początkowego zwężenia, a następnie rozszerzenia naczyń krwionośnych. Dziś uznaje się to wyjaśnienie za zbyt uproszczone. Migrena jest złożoną chorobą neurologiczną, w której istotną rolę odgrywa sposób przetwarzania bodźców i sygnałów bólowych przez układ nerwowy [5–6].
Co dzieje się w układzie nerwowym podczas napadu
Podczas napadu migreny dochodzi między innymi do pobudzenia włókien nerwowych przekazujących sygnały bólowe z opon otaczających mózg. Są one częścią układu trójdzielno-naczyniowego, który odgrywa ważną rolę w powstawaniu bólu migrenowego.
Pobudzeniu tego układu towarzyszy uwalnianie substancji, w tym peptydu związanego z genem kalcytoniny (CGRP, calcitonin gene-related peptide). CGRP uczestniczy w przekazywaniu sygnałów bólowych i wpływa na naczynia krwionośne. Jest jednym z ważnych elementów mechanizmu migreny, ale nie wyjaśnia całego przebiegu napadu [5–6].
Z migreną z aurą wiąże się zjawisko nazywane szerzącą się depolaryzacją korową (CSD, cortical spreading depolarization). To fala przejściowych zmian aktywności komórek nerwowych, która powoli przemieszcza się przez korę mózgową. Uważa się ją za główny mechanizm powstawania aury, objawiającej się na przykład zaburzeniami widzenia, czucia lub mowy [7].
Wiemy więc coraz więcej o tym, co dzieje się w układzie nerwowym podczas napadu. Nadal jednak nie zawsze potrafimy wyjaśnić, dlaczego ból rozpoczyna się właśnie danego dnia.
Co może sprzyjać napadom migreny?
Czasem napad pojawia się po kontakcie z intensywnym zapachem, innym razem po zmianie pogody albo zbyt długiej przerwie między posiłkami. Niektóre z tych sytuacji znam także z własnego doświadczenia. Trudność polega na tym, że zdarzenie poprzedzające ból nie musi być jego przyczyną. Ten sam bodziec nie wywołuje też napadu u każdej osoby ani za każdym razem [8–9].
Dobrym przykładem jest światło. Jeśli tuż przed bólem zaczyna Ci bardziej przeszkadzać, łatwo uznać je za wyzwalacz. Tymczasem nadwrażliwość na światło może być już jednym z pierwszych objawów rozwijającego się napadu. Podobnie zmęczenie czy zmiana apetytu mogą być objawami zwiastunowymi [10].
O tym, jak przez lata próbowałam rozpoznawać takie zależności u siebie, piszę w artykule „Jak rozpoznawałam wyzwalacze migreny – moja historia”.

Czynniki hormonalne
Wahania stężenia estrogenów mogą wpływać na występowanie napadów migreny. Napady częściej pojawiają się w okresie okołomiesiączkowym – od dwóch dni przed rozpoczęciem miesiączki do trzeciego dnia krwawienia [1–2].
Badano również, czy większe ryzyko napadu wiąże się ze spadkiem poziomu estrogenów po owulacji. W prospektywnym badaniu z 2026 roku nie stwierdzono jednak zwiększonej częstości napadów w tym okresie [11].
Na przebieg migreny mogą wpływać także zmiany w stosowaniu leków hormonalnych, na przykład rozpoczęcie lub odstawienie antykoncepcji [2].
Czynniki fizyczne i środowiskowe
Silne światło, intensywne zapachy i hałas należą do bodźców często wskazywanych przez osoby z migreną jako potencjalne wyzwalacze. Podobnie opisywane są zmiany pogody: nadchodzące burze, wahania ciśnienia czy gwałtowne zmiany temperatury. Niektóre osoby wskazują też dłuższy pobyt w dusznych, zatłoczonych miejscach [8–9].
Jeśli podejrzewasz podobne zależności, zapisuj te okoliczności w dzienniczku migreny, również w dniach bez bólu głowy. Porównanie takich zapisów pomaga ocenić, czy dana sytuacja częściej występuje przed napadami.
U mnie najtrudniejsza była wiosna, bo pogoda potrafiła zmieniać się kilka razy w ciągu dnia. Wahania ciśnienia, nadchodzące burze i ciężkie powietrze często poprzedzały ból głowy.
Czynniki związane ze stylem życia
U niektórych osób ból pojawia się nie tylko w okresie dużego napięcia, ale także wtedy, gdy po intensywnym czasie napięcie wyraźnie opada. Zdarza się, że napad występuje właśnie na początku weekendu albo urlopu, kiedy wreszcie można odpocząć [12].
Kluczowy jest sen, szczególnie jego regularność. Zarówno zbyt krótki sen, jak i dłuższy niż zwykle mogą poprzedzać napady migreny. U mnie szczególnie często napady pojawiały się po podróżach ze zmianą strefy czasowej. Pamiętam wyjazd do Las Vegas. Następnego dnia po długim locie, niewyspaniu i zmianie czasu miałam napad migreny z nudnościami i wymiotami.
Zbyt długie przerwy między posiłkami wielokrotnie kończyły się u mnie bólem głowy, szczególnie w dniach pełnych obowiązków. Zależności między jedzeniem a migreną szerzej omawiam w artykule „Dieta na migrenę – co jeść i czego unikać?”.
Leki i inne czynniki
Niektóre leki mogą powodować ból głowy, a u osób podatnych także prowokować napad migreny. Jednym z najlepiej poznanych przykładów jest nitrogliceryna [13]. Jeśli zauważasz, że bóle głowy powtarzają się po rozpoczęciu leczenia, zmianie dawki lub włączeniu nowego preparatu, omów to z lekarzem. Nie odstawiaj leków samodzielnie.
Osobnym problemem jest ból głowy z nadużywania leków doraźnych. Może być rozpoznany u osoby z wcześniejszą pierwotną chorobą bólową głowy, jeśli ból występuje co najmniej 15 dni w miesiącu, a leki doraźne są nadużywane przez ponad 3 miesiące. Próg zależy od rodzaju preparatu: co najmniej 10 dni w miesiącu dla tryptanów lub 15 dni dla prostych leków przeciwbólowych, takich jak paracetamol i ibuprofen. Konieczna jest również ocena, czy bólu nie wyjaśnia lepiej inne rozpoznanie [1].
Jeśli zmieniasz leczenie, zapisuj częstotliwość napadów i przyjmowane preparaty. Takie informacje mogą pomóc lekarzowi ocenić sytuację. O własnych doświadczeniach z różnymi metodami leczenia piszę w artykule „Leczenie migreny – moja historia walki, prób i nadziei”.
Podsumowanie – przyczyny migreny i co możesz z tym zrobić dalej
Przez lata migrena potrafiła przejąć mój dzień. Dziś wiem, że w tym chaosie można odnaleźć porządek, ale rzadko przychodzi on w formie prostej odpowiedzi. Z czasem zaczęłam dostrzegać powtarzalność. Co wraca przed napadem, co może nasilać objawy, co jest tłem, a na co mam wpływ na co dzień.
Po latach najwięcej daje mi zdrowy styl życia. Dbam o regularny sen, rytm posiłków i regenerację. Unikam też produktów, które na podstawie wieloletnich obserwacji uznałam za możliwe wyzwalacze moich napadów. To nie jest lista zakazów, tylko zestaw prostych zasad, których trzymam się, bo służą mi na co dzień.
„Przechodził Pogrzeb przez mój Mózg –
Minuta po minucie –
Kondukt szedł – szedł i deptał we mnie
Butami zdolność czucia.”
— Emily Dickinson, tłum. S. Barańczak
Ten fragment trafnie oddaje doświadczenie migreny, gdy ból wycisza wszystko inne. Przypomina mi też, po co szukać własnego schematu, nawet jeśli droga jest długa. Często nie da się usunąć wszystkich czynników, ale można zmniejszyć liczbę napadów, ich nasilenie albo koszt, jaki mają dla codzienności.
Jeśli potrzebujesz pomocy w uporządkowaniu obserwacji i wyborze kolejnych kroków, zapraszam na konsultację.
Poniżej zebrałam odpowiedzi na pytania, które najczęściej wracają w rozmowach o migrenie.
FAQ – najczęstsze pytania o migrenę
Czy migrena to tylko silny ból głowy?
Nie. Migrena to choroba neurologiczna, a ból jest jednym z objawów. Często pojawiają się też nudności, nadwrażliwość na światło i dźwięki oraz wyraźne pogorszenie funkcjonowania w czasie napadu.
Czym różni się migrena z aurą od migreny bez aury?
Aura to przemijające objawy neurologiczne, najczęściej wzrokowe, które mogą poprzedzać ból lub pojawić się na jego początku. Migrena bez aury nie ma tego etapu, ale może być równie obciążająca.
Ile może trwać napad migreny?
U dorosłych napad migreny trwa zwykle od 4 do 72 godzin, choć leczenie może go przerwać wcześniej. Krótkotrwała ulga po leku nie zawsze oznacza koniec napadu. U dzieci i młodzieży ból może trwać krócej, już od 2 godzin [1]. Po ustąpieniu bólu mogą jeszcze utrzymywać się zmęczenie i rozbicie.
Czy da się znaleźć jeden wyzwalacz migreny?
Nie zawsze. Ten sam bodziec nie musi poprzedzać każdego napadu, a część objawów zwiastunowych można pomylić z wyzwalaczami. Dlatego warto porównywać zapiski z dni, w których wystąpił napad, i dni bez bólu głowy, zamiast szukać jednej przyczyny po pojedynczym napadzie.
Czy dieta zawsze pomaga w migrenie?
Nie ma jednej diety, która sprawdza się u wszystkich. Warto zadbać o regularność posiłków i odpowiednie nawodnienie. Jeśli podejrzewasz konkretny produkt, nie eliminuj go po jednym napadzie. Przed wprowadzeniem większych ograniczeń żywieniowych warto skonsultować się ze specjalistą.
Od czego zacząć, jeśli napady migreny są częste?
Jeśli napady często się powtarzają lub utrudniają codzienne funkcjonowanie, skonsultuj się z lekarzem. Prowadź też dzienniczek migreny, zapisując częstotliwość i przebieg napadów oraz przyjmowane leki. Te informacje mogą pomóc w doborze leczenia.
Bibliografia
- Headache Classification Committee of the International Headache Society (IHS). The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition. Cephalalgia. 2018;38(1):1–211. doi: 10.1177/0333102417738202.
- Vetvik K.G., MacGregor E.A. Sex differences in the epidemiology, clinical features, and pathophysiology of migraine. The Lancet Neurology. 2017;16(1):76–87. doi: 10.1016/S1474-4422(16)30293-9.
- Hugger S.S., Do T.P., Ashina H. i wsp. Migraine in older adults. The Lancet Neurology. 2023;22(10):934–945. doi: 10.1016/S1474-4422(23)00206-5.
- Sutherland H.G., Jenkins B., Griffiths L.R. Genetics of migraine: complexity, implications, and potential clinical applications. The Lancet Neurology. 2024;23(4):429–446. doi: 10.1016/S1474-4422(24)00026-7.
- Charles A. The pathophysiology of migraine: implications for clinical management. The Lancet Neurology. 2018;17(2):174–182. doi: 10.1016/S1474-4422(17)30435-0.
- Goadsby P.J., Holland P.R., Martins-Oliveira M. i wsp. Pathophysiology of migraine: a disorder of sensory processing. Physiological Reviews. 2017;97(2):553–622. doi: 10.1152/physrev.00034.2015.
- Harriott A.M., Ayata C. Spreading depolarization as a therapeutic target in migraine. Nature Reviews Neurology. 2025;21:529–543. doi: 10.1038/s41582-025-01128-0.
- Kelman L. The triggers or precipitants of the acute migraine attack. Cephalalgia. 2007;27(5):394–402. doi: 10.1111/j.1468-2982.2007.01303.x.
- Pellegrino A.B.W., Davis-Martin R.E., Houle T.T. i wsp. Perceived triggers of primary headache disorders: a meta-analysis. Cephalalgia. 2018;38(6):1188–1198. doi: 10.1177/0333102417727535.
- Thuraiaiyah J., Christensen R.H., Al-Khazali H.M. i wsp. Overlap between perceived triggers, premonitory symptoms and symptom persistence across migraine phases: A REFORM study. Cephalalgia. 2025;45(8):3331024251364234. doi: 10.1177/03331024251364234.
- van der Arend B.W.H., Bakker S., van Casteren D.S. i wsp. Migraine attack incidence in relation to the post-ovulatory estrogen decline: A prospective cohort study. Cephalalgia. 2026;46(4):3331024261436415. doi: 10.1177/03331024261436415.
- Lipton R.B., Buse D.C., Hall C.B. i wsp. Reduction in perceived stress as a migraine trigger: testing the “let-down headache” hypothesis. Neurology. 2014;82(16):1395–1401. doi: 10.1212/WNL.0000000000000332.
- Sureda-Gibert P., Romero-Reyes M., Akerman S. Nitroglycerin as a model of migraine: clinical and preclinical review. Neurobiology of Pain. 2022;12:100105. doi: 10.1016/j.ynpai.2022.100105.
O autorce
dr n. chem. Jolanta Flejszar-Olszewska, dietetyk kliniczny
Piszę o żywieniu, zdrowiu metabolicznym i stylu życia. Opieram się na aktualnej wiedzy medycznej i dietetycznej, a doświadczenie migreny nauczyło mnie, jak ważne jest szersze spojrzenie na zdrowie – nie tylko przez pryzmat jednej porady, jednego wyniku badania czy samego jadłospisu.
Aktualizacja: 18 listopada 2026 r.
Pobierz bezpłatnego e-booka
„Odporność - gdzie szukać jej wzmocnienia?”
